Часовникот се враќа назад. Што прави тоа со вашиот сон

Во ноќта кон недела, 25 октомври, во 3 часот наутро стрелките се враќаат назад и добивате еден час повеќе. На прв поглед тоа звучи како подарок, и за многумина навистина е.

Но телото не гледа на часовник. Како што пишувавме во првиот дел од серијата за подобар сон, вашиот внатрешен часовник се води по светлината, а не по бројките на екранот. Кога ние го поместуваме времето на часовникот, светлината останува иста. Утрото станува посветло, а вечерта се затемнува порано, и на мозокот му требаат неколку дена да се прилагоди. Затоа првите денови можете да се будите порано отколку што сакате и да ви се приспива порано навечер.

Часот не го измислиле земјоделците

Ако некој некогаш ви рекол дека времето се менува заради селаните, тоа не е точно. Земјоделците отсекогаш биле против, бидејќи им го нарушува распоредот на работата.

Идејата постоела и порано, но ниту една држава не ја прифатила. Тоа се променило со Првата светска војна. На 30 април 1916 година Германија и Австрија први го поместиле часовникот за еден час, за да штедат енергија за воените напори. Другите европски држави набрзо го следеле примерот, а САД две години подоцна, во 1918.

Значи навиката со која живееме повеќе од еден век не е направена за земјоделство, ниту за здравјето, туку за зачувување на ресурси за водење војна. А ние ја одржуваме и денес.

Како полесно да се адаптираме на промената

Не ви требаат големи промени. Неколку мали чекори се доволни.

• Поместете го легнувањето по десетина до петнаесет минути во деновите пред промената.
• Изложете се на природна светлина наутро, бидејќи тоа му помага на внатрешниот часовник да се усогласи.
• Задржете го истото време за будење и по промената, дури и за викенд.
• Кафето ставете го порано во денот.

Првата недела по промената, дополнителниот час потрошете го на сон, а не на уште една епизода од ТВ серија.

Дали воопшто треба да го менуваме часовникот

Лекарите за сон имаат јасен став. Американската академија за медицина на спиењето во 2023 година побара да се укинат сезонските промени и да остане трајно стандардното време, бидејќи тоа најдобро се совпаѓа со биолошкиот часовник на човекот. Слично мислат и други организации, меѓу кои Националната фондација за спиење и Американското медицинско здружение.

Здравствената слика не е целосно алармантна, но не е ни безопасна. Во шведска студија објавена во New England Journal of Medicine во 2008 година, срцевите напади се зголемиле за околу 5 проценти во првата недела по пролетното поместување, а по есенското се намалиле уште во првиот понеделник потоа. Прегледот на 12 студии од 10 земји покажа околу 4 проценти поголем ризик од срцев удар по пролетното поместување, а по есенското нема јасна промена. Ефектот за поединецот е мал, но кога ќе се помножи со милиони луѓе, не е занемарлив.

Слична е сликата на патиштата. Студија објавена во Current Biology во 2020 година покажа околу 6 проценти повеќе смртоносни сообраќајни несреќи во работната недела по пролетната промена во САД, односно околу 28 дополнителни смртни случаи годишно. По есенската промена вкупно нема разлика. Заклучокот е дека есенската промена на времето е полесната од двете.

Во Европа расправата сè уште трае. Во 2018 година Европската комисија предложи крај на сезонската промена на времето. На јавната анкета одговориле околу 4,6 милиони луѓе, од кои дури 84 проценти сакале укинување. Европскиот парламент на 26 март 2019 изгласа укинување на промената до 2021 година, но Советот на ЕУ сè уште не ја усвоил својата позиција, и во октомври 2026 нема ниту одлука ниту рок. Шпанија се залага за крај на менувањето, а Италија, пак, за трајно летно време, што е спротивно на препораката на лекарите за сон. Затоа часовниците продолжуваат да се менуваат, а Македонија, која не е членка на ЕУ, го следи истиот календар.

Дополнителниот час вреди ако е квалитетен

Еден час повеќе во кревет не помага ако ноќта ви е испрекината. Ако се превртувате додека ви е топло или студено, или се будите со вкочанет врат, дополнителниот час нема да го надомести тоа. Во салонот на Magniflex можете да легнете на душек со Memoform и Outlast технологија и сами да почувствувате како изгледа подлога која ве поддржува и ви ја регулира топлината.

Текстот е информативен и не заменува совет од лекар.

Magniflex Macedonia