Sleep shaming. Зошто доцното будење не значи дека сте недисциплинирани

„Колку е часот? Сеуште спиеш?“

За многу луѓе ова звучи како обична шега или добронамерен коментар. Но зад ваквите реченици се крие една поширока навика. Го поврзуваме времето на будење со карактерот, работните навики и дисциплината на човекот.

Раното станување често се претставува како знак дека некој е вреден, организиран и успешен. Од друга страна, човек кој сака да спие подолго или се буди подоцна може лесно да биде етикетиран како мрзелив или недисциплиниран.

Овој феномен сè почесто се опишува со изразот „sleep shaming“ (срамно спиење).

Но дали навистина можеме да ја измериме дисциплината според часовникот?

Што всушност значи sleep shaming

Sleep shaming е осудување, исмевање или критикување на некого поради начинот на кој спие.

Тоа може да изгледа сосема безопасно.

„Јас сум веќе на нозе во 6 часот.“

„Како можеш да спиеш до 9?“

„Денот ти поминува додека спиеш.“

„Раното станување е дисциплина.“

Проблемот е што овие реченици претпоставуваат дека постои едно универзално „правилно“ време за будење. А човечкиот сон не функционира така.

Раното будење не е автоматски знак за дисциплина

Секако, раното станување може да биде одлична навика доколку одговара на вашиот животен стил и ако претходно сте обезбедиле доволно сон.

Но самиот час на будење не ни кажува колку добро некој спие.

Човек што станува во 5:30 часот наутро, по седум до девет часа квалитетен сон и човек што станува во 8:30 наутро, по исто толку квалитетен сон немаат никаква разлика во дисциплината. Разликата едноставно е во нивниот распоред, обврски и природен ритам.

На телото не му е важно што пишува на вашиот будилник

Нашиот сон е поврзан со сложен систем на биолошки ритам.

На времето кога сме поспани или будни, влијаат повеќе фактори. Изложеноста на светлина, секојдневните навики, возраста, распоредот, физичката активност и индивидуалниот биолошки ритам. Затоа некои луѓе природно се будат порано, додека други полесно функционираат со подоцнежно легнување и будење.

Тоа не значи дека секој распоред е еднакво добар или дека секое доцно будење е знак за здрав сон. Поентата е друга. Времето на будење само по себе не е доволно за да го процениме квалитетот на нечиј сон.

Што е поважно од тоа кога станувате

Наместо да се прашуваме „во колку часот стануваш“, можеби треба да прашаме „како спиеш“.

Квалитетниот сон подразбира доволно време за спиење, континуитет и чувство на одмор по будењето. За повеќето возрасни се потребни приближно 7 до 9 часа сон во текот на ноќта, иако индивидуалните потреби може да варираат.

Недоволниот сон може да влијае врз концентрацијата, расположението, донесувањето одлуки и секојдневното функционирање. Долгорочно, хроничниот недостаток на сон е поврзан и со низа здравствени ризици. А еден дел од тој недостаток, не доаѓа од тоа колку рано или доцна легнуваме, туку од тоа на што спиеме. Стар или неудобен душек и погрешна перница можат да го расипат сонот дури и кога распоредот е совршен.

Затоа, ако некој мора да станува во 6 часот, но редовно легнува премногу доцна или се врти цела ноќ поради непријатна поддршка, самото рано станување не е доказ дека има подобра рутина.

Сонот не треба да биде натпревар

Постои интересна културна навика да го претвораме недостатокот на сон во знак на продуктивност.

„Спиев само пет часа, но завршив сè.“

„Станувам пред сите други.“

„Немам време за спиење.“

Но сонот не е натпревар во издржливост. Не добиваме медал затоа што сме спиеле најмалку. Напротив, квалитетниот сон е еден од основните услови за телото и мозокот да функционираат добро.

А што ако некој навистина спие премногу

И тука е важно да не одиме во друга крајност.

Доцното будење не значи автоматски дека некој има здрав или квалитетен сон. Ако човек редовно спие многу долго, тешко се буди, постојано е уморен или има значителни промени во својот вообичаен ритам на спиење, тоа е нешто што вреди да се разгледа.

Но тоа е сосема различно од осудувањето на човекот само затоа што станал подоцна од нас. Не секој различен ритам е проблем.

Најважно е вашиот сон да работи за вас

Добрата рутина не мора да изгледа исто кај сите.

За некого идеалниот ден започнува рано наутро. За друг, работата и природниот ритам дозволуваат подоцнежно будење. Она што е важно е да создадеме услови за доволно и квалитетно спиење и да внимаваме како се чувствуваме во текот на денот.

И можеби токму тука треба да ја промениме дефиницијата за дисциплина.

Дисциплина не е нужно да станете што е можно порано. Понекогаш дисциплина е и да си дозволите да спиете доволно, на услови кои навистина му помагаат на телото да се одмори.

Следниот пат кога некој ќе спие подолго

Не мора веднаш да го прашате зошто сè уште спие.

Можеби неговиот ден започнува подоцна. Можеби претходната вечер му бил потребен подолг сон. А можеби едноставно неговиот ритам е различен од вашиот.

Во секој случај, часовникот не може да ви каже дали некој е дисциплиниран. Но добриот сон, и условите под кои се одвива, можат да ви кажат многу за тоа како се грижите за себе.

Спијте цврсто. Разбудете се одморени. И оставете го часовникот да биде само часовник.

Magniflex Македонија